Policy Governance jaarcongres 2015

De maatschappelijke roep om goed bestuur is groot, en lijkt alleen maar groter te worden. Waar het tot nu toe was gebleven bij collectieve verontwaardiging, een paar schandalen en enkele bestuurder die de eer aan zichzelf hield, blijkt vandaag, met het vertrek van Louise Gunning als voorzitter van het CvB van de UvA hoe sterk publieke druk kan worden. Of het terecht is dat ze opstapt, daar wil ik het hier niet over hebben. Waar het om gaat, is dat er collectieve verwarring–om niet te zeggen: paniek–is over wat goed bestuur eigenlijk is, en hoe je dat kunt bereiken. Ik doe het niet vaak, maar in dit bericht wil ik toch nog eens het Policy Governance-systeem onder de aandacht brengen. Omdat ik denk dat het kan helpen die verwarring wat te verminderen. Continue reading

Posted in Aankondigingen, Toezicht | Tagged , , , , | Leave a comment

Over het selecteren van goede leraren

Vandaag was ik lid van de selectiecommissie van de Onderwijstraineeships. Ik ben fan van dit traject, net als het broertje Eerst de Klas, dat al wat langer bestaat. Het idee is, dat je op deze manier een andere groep academici alsnog geïnteresseerd kan krijgen voor het onderwijs. Je zou kunnen zeggen: een ambitieuzere groep, maar die discussie is voor een andere keer.
De selectiedag bestond voor mij uit enkele series proeflesjes van 10 minuten en korte selectiegesprekken met de kandidaten. Die selectiegesprekken zijn al pittig, maar de proeflesjes zijn de ware vuurproef. Van de leden van de commissie, meestal volwassenen uit deelnemende scholen, lerarenopleidingen en andere organisaties, wordt gevraagd om zich vooral als leerling te gedragen. En dat gaat verrassend vanzelf. Continue reading

Posted in Kwaliteit, Onderwijs | Tagged , | 2 Comments

Wat is een professionele dialoog?

Voor een groep scholen ga ik, als alles goed is, binnenkort aan de slag om ze te helpen met het voeren van de professionele dialoog. Ze vroegen mij, terecht, te omschrijven wat nu de professionele dialoog eigenlijk is. Dat zette me weer aan het denken, en ik kwam tot de volgende omschrijving, die ik ook via mijn blog wil delen. Hierbij.

Een professionele dialoog is een gesprek tussen collega-beroepsbeoefenaren over de kwaliteit en beoogde resultaten van hun werk. Het onderscheidt zich van een gewoon gesprek, doordat bewust aandacht wordt besteed aan enkele specifieke kenmerken:

  • Onderzoekend karakter. Er wordt niet zo snel mogelijk naar een oplossing of besluit gestreefd, maar er wordt ruimte gemaakt om verschillende perspectieven op de kwestie te beschouwen. Het heen en weer pendelen tussen verschillende perspectieven (dialoog) maakt dat er nieuwe inzichten kunnen ontstaan.
  • Een gezamenlijk (groter) belang. Het gesprek wordt gevoerd vanuit het besef dat de deelnemers samen een groter belang delen. Dat belang is direct af te leiden uit de kern van de professie. In een school heeft dat doorgaans te maken met de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van leerlingen.
  • Concrete aanleiding of casus. In het gesprek wordt een reëel voorval uit de directe ervaring van de betrokkenen besproken, waarmee het thema concreet gemaakt wordt. Zo wordt voorkomen dat het gesprek te algemeen blijft.
  • Persoonlijke dimensie. In het gesprek is ruimte en aandacht voor de persoonlijke beleving van betrokkenen. Naast cognitieve, rationele argumenten spelen namelijk ook gevoelens een rol. Deze gevoelens zijn van belang omdat ze naar drijfveren en kernwaarden verwijzen, die een belangrijke rol spelen in professionele afwegingen.
  • Zorgvuldigheid van spreken. Bovenstaande kenmerken maken duidelijk dat zorgvuldigheid in de communicatie van belang is, met name waar het gaat om luisteren, empathie tonen, en het uitstellen van oordeel. Alle gespreksdeelnemers zijn zich daarvan bewust en zijn hierop aanspreekbaar.

Je kunt het vergelijken met boekhouden. Daarvoor is er ooit een systeem bedacht met het dubbel noteren van alle posten, zodat je altijd kunt checken of de stroom geld in correspondeert met de stroom geld uit, en datgene wat er nog in kas is. Het is op zich niet heel ingewikkeld, maar het is wel belangrijk dat je het regelmatig bijhoudt en er een beetje precies in bent, anders wordt het een rommeltje en is het niet duidelijk hoeveel geld er beschikbaar is. Dat is lastig als je initiatieven wilt nemen.
Zo kun je ook naar professionele communicatie kijken. Daar gebruiken we vaak geen systeem voor, we doen eigenlijk maar wat. Dat mag natuurlijk, niemand kan je verplichten zorgvuldig te zijn in je communicatie. Maar dan moet je niet raar opkijken, als het inderdaad een rommeltje wordt, en niemand eigenlijk goed weet waar hij aan toe is. Dat is lastig als je initiatieven wilt nemen.
En uiteindelijk is het daar om begonnen in organisaties: ruimte maken voor gezamenlijke initiatieven om een doel te bereiken.

Posted in Kwaliteit, Professionele ruimte, Theorie | Tagged , , , | 1 Comment

Driepositiereflectie: een werkvorm in vijf stappen

In mijn vorige bericht heb ik geschreven over de fysieke dimensie van reflectie. Daar gaf ik het voorbeeld van het vierstoelenmodel van collega Corma Ruijgrok, wat zij gisteren presenteerde op de Velon-conferentie. De afgelopen jaren heb ik zelf geëxperimenteerd met een vorm van reflectie, die ik de ‘driepositiereflectie’ noem. Ik ben niet zo sterk in fancy titels, dus als iemand een beter idee heeft, houd ik me aanbevolen. In dit bericht wil ik uitleggen wat die vorm van reflectie inhoudt, en wil ik iedereen uitnodigen er zelf mee aan de slag te gaan.
In essentie is de driepositiereflectie erop gericht om het reflectieproces in de fysieke ruimte uit te spelen ofwel te verbeelden. Het is mijn ervaring, dat het kiezen van posities in de ruimte het veel makkelijker maakt een bepaalde ervaring op te roepen, inclusief de gevoelens die daarbij horen. En dat gevoelens belangrijk zijn bij reflectie, daarover schreef ik gisteren.

Continue reading

Posted in Onderwijs, Praxis | Tagged , , , | 2 Comments

Reflectie en de fysieke dimensie

Morgen ben ik op de Velon-conferentie. Officieel het Congres voor Lerarenopleiders. Daar ben ik, samen met collega Babs Hermsen, om onze collega Corma Ruijgrok te assisteren bij haar ‘good practice’ over haar Vierstoelenmodel. Ik ben enthousiast over dat model, omdat ik denk dat een mooi voorbeeld is van hoe we reflectie betekenisvoller en ook gewoon leuker kunnen maken. Daarvoor is het nodig de fysieke dimensie bewuster in te zetten. Dat zal ik uitleggen. Continue reading

Posted in Onderzoek, Praxis, Theorie | Tagged , , | Leave a comment